سه شنبه ۰۶ آبان ۹۹ ۲۳:۰۱
بسياري از والدين آموزش به كودكان را فقط مختص مدرسه مي دانند و فكر مي كنند خودشان هيچ تاثيري در اخلاق و مسائل آموزشي ندارند. اما درصد زيادي از آموزش بستگي به والدين دارد.
آموزش مسائل اخلاقي اگر در سنين خردسالي و با رشد كودك باشد نتيجه بهتري در آينده خواهد داشت والدين مي توانند با استفاده از وسايل آموزشي مانند پازل و بازي هاي فكري و اخلاقي به صورت بازي بسياري از ويژگي ها و خصوصيات و اصول اخلاقي را به آن ها آموزش بدهند.
كودكان بر اساس سن و درك خود، مفاهيم را ياد مي گيرند و در رفتار خود نشان ميدهند.
والدين بايد در اين مورد اطلاعاتي كافي كسب كنند و بدانند از كجا بايد شروع كنند و چه مسائلي را به كودك بياموزند. والدين مي توانند با كمك مشاوره كودك از اطلاعات آن ها بهره بگيرند و در تربيت كودك خود موفق باشند.
اصول كلي آموزش اخلاق به كودكان تا ده سالگي
روانشناسان معتقدند كه كودكان از نظر اخلاق متفاوت هستند و به رشد و شخصيت آن ها بستگي دارد.
تا پيش از ده سال كودكان برا كسب پاداش و فرار از تنبيه شدن و مجازات شدن، به اصول اخلاقي پايبند هستند.
كودكان رفتاري را انجام مي دهند كه به خاطر آن پاداش بگيرند و از رفتارهايي كه باعث مي شود تنبيه شوند دوري مي كنند.
والدين بايد با روش هاي صحيح فرزند پروري آشنا شوند و زياد كودكان را وابسته به پاداش و تشويق نكنند و در تنبيه كودكان زياده روي نكنند.
براي آنكه بتوانند كودكي مودب تربيت كنند بايد با اصول اخلاقي و روش انتقال آن به كودك آشنا باشند.
تنبيه كودك حتي در خانوادههايي كه به تربيت صحيح فرزندانشان اهميت ميدهند، يك شيوه تربيتي محسوب ميشود.
هر پدر و مادري قوانين خانه و ارزشهاي اخلاقي خاصي را در نظر ميگيرند و مطابق آن تلاش ميكنند تا فرزندانشان به آنها پايبند باشند.
والدين بايد براي تربيت كودك تلاش كنند و روش هايي كه به نظرشان مناسب است استفاده كنند آن ها بايد در انتخاب روش ها دقت كنند.
مثلا پاداش دادن به كودك اگر به اندازه باشد خوب است اما اگر از حد بگذراند باعث لوس شدن كودك مي شود.
روش هاي آموزش اخلاق به كودكان چيست؟
شايد براي بسياري از والدين عجيب و سخت باشد كه بخواهند اصول و مهارت هاي اخلاقي را به كودكان خود آموزش دهند.
اگر كودك در زمان كودكي با اصول اخلاقي آشنا شود در بزرگسالي زندگي بهتري خواهد داشت و شاداب و سرحال خواهد بود. و در زمان نوجواني كمتر به سمت انحرافات خواهد رفت. و زندگي سالم تري خواهد داشت.
در ادامه با روش هاي آموزش اخلاق با كودكان آشنا خواهيد شد:
- كودكان رفتار شما را تقليد مي كنند.
والدين بايد رفتار خود را مديريت كنند و مراقب رفتار خود باشند چون كودكان رفتار والدين را در نظر مي گيرند و از آن ها تقليد مي كنند.
بنابراين سعي كنيد به كودكان خود چيزي نگوييد بلكه با عمل به آن ها نشان دهيد و با ديگران رفتار خوب و محبت آميزي داشته باشيد تا آن ها از شما الگو بگيرند.
كودكان آنطور كه شما مي خواهيد رفتار نمي كنند بلكه مي خواهند از شما الگو برداري كنند و بيشتر همانند سازي مي كنند تا شبيه خودتان شوند.
به جاي نصيحت و امر و نهي كردن به كودكان بهتر است رفتار مناسبي داشته باشيد و در نظر بگيريد كه رفتار كودكانتان بازتاب رفتار شما مي باشد.
- كودكان را به راستگويي تشويق كنيد.
دروغگويي، يكي از ويژگي هايي است كه بسياري از كودكان در سنين پايين انجام مي دهند، اين رفتار تا حدودي در برخي مراحل رشدي كودك طبيعي است.
آثار و عواقب دروغ گفتن به كودكان، اهميت صادق بودن با كودكان را بيشتر مي كند. بنابراين، لازم است در مرحله اول صداقت و مفهوم آن را به كودك آموزش داده و خود نيز در عمل به كودك نشان دهيد كه راستگو هستيد و از دروغ گفتن بدتان مي آيد.
آموزش صداقت به كودك بسيار مهم است. و براي آنكه كودك صادق و راستگويي داشته باشيد بايد او را تشويق كنيد.
زيرا كودكان وقتي تشويق مي شوند آن عمل را خوشايند مي دانند و مخالف آن را ناخوشايند.
براي تشويق كردن لازم به خريدن هديه نيست بلكه با نشان دادن حس رضايت و لبخند، انتقال حس خوب به كودك و افتخار كردن به كودك و گفتن جملات تحسين كننده به خاطر راستگويي و صداقت، راستگويي را در او تقويت كنيد.
براي مثال وقتي كودك با صداقت حرفي را ميزند و او را تشويق مي كنيد بسيار خوش حال مي شود و سعي مي كند هميشه راست بگويد و ازدروغگويي و افراد دروغگو متنفر مي شود.
- آموزش اخلاق به كودكان حتي با شكرگزاري از نعمت ها
شكرگزار بودن در قبال نعمت هاي خدا حس قشنگي به انسان مي دهد. پس همان كودكي به كودكان خود شكرگزاري را آموزش دهيد تا در آينده ميزان رضايت آن ها از زندگي بالا باشد.
افرادي كه در كودكي با شكرگزاري آشنا مي شوند اين كودكان به موضوعات مهمي مانند سلامتي و خانواده بيشتر توجه مي كنند و قدر داشته هاي خود را بهتر مي دانند.
آموزش شكرگزاري علاوه بر رشد اخلاقي به سلامت روان كودك كمك مي كند و باعث مي شود كودك در آينده در زندگي آرامش و رضايت بهتري داشته باشد.
- زندگي شاد همراه با نگرشي مثبت
كودكان از همان ابتدا والدين را به عنوان الگو در نظر مي گيرند و براي اينكه كودكان شادي داشته باشيد بايد حس شادي ونشاط در بين والدين مشاهده شود.
والدين مي توانند با استفاده از جملات مثبت به كودكان خود آموزش بدهند كه فكر مثبتي داشته باشند و افكار منفي را در ذهن خود جاي ندهند.
داشتن فكر مثبت باعث مي شود كه نگاه مثبتي به زندگي داشته باشيد و احساس شادي و نشاط كنيد. جملات مثبتي را به كودكان بياموزيد تا فكر آن ها مثبت شوند و افكار منفي نداشته باشند.
كودكاني كه افكار آن ها مثبت است آينده خوبي را براي خود تصور مي كنند و به سمت اهداف خود با نگرش مثبت مي روند و به راحتي مي توانند هدف هايشان را جذب كنند.
افرادي كه به سمت خودشكوفايي مي روند و نگرش مثبتي دارند ارتباط بهتر و سالمتري با ديگران خواهند داشت و روابط اجتماعي آن ها بهتر است چون از نظر اخلاقي رفتار مناسبي دارند.
آن ها رفتار مناسبي با ديگران دارند و از نظر اصول اخلاقي را به خوبي رعايت مي كنند. آن ها دوست دارند به ديگران كمك كنند و به آن ها ياري برسانند و از اذيت كردن و آزاررساندن به ديگران خودداري مي كنند.
5. منحصر به فرد بودن هر فرد
هر كس در دنيا افكار و عقايد خودش را دارد و بر اساس آن ها آينده خود را رقم مي زند. و طبق باورهايي كه در ذهن دارد مي تواند منحصر به فرد باشد. هيچ كس شبيه ديگري نيست.
والدين بايد به كودك آموزش دهند كه توانايي و استعداد هر كس متفاوت است و كودك نبايد خود را با خواهر و برادرش مقايسه كند.
كودك اگر رفتارش را با ديگري مقايسه كرد سعي كنيد كودك را با شخصيت خودش مقايسه كنيد و به او آموزش دهيد كه افراد منحصر به فرد هستند و هر كدام استعداد و توانايي خاص خودشان را دارند.
مقايسه كردن كودك را بي اهميت در نظر نگيريد و با بي اهميت قرار دادن و كوچك كردن طرف مقابل حس خوبي را به كودكتان منتقل نكنيد. بلكه بايد براي كشف استعدادش تلاش كنيد و آنچه خواسته قلبي كودك است مورد توجه قرار دهيد.
وقتي كودك با منحصر به فرد بودن آشنا شود و بفهمند كه هر كس ويژگي هاي خاص خودش را دارد مي تواند حس همدلي را در خود پرورش دهد و سعي مي كند دنيا را از نگاه ديگران ببيند و ديگران را مورد قضاوت قرار ندهد.
هر كودكي با استعدادهاي منحصر به فرد خود به دنيا ميآيد اما براي اينكه بتواند اين استعدادها را شكوفا كند نياز به اين دارد كه در محيط مناسبي قرار بگيرد و آموزشهاي مناسب را در آن زمينه دريافت كند.
6. اشتباهات ديگران را ببخشند
يكي از اصول اخلاقي كه كودكان بايد با آن آشنا شوند بخشيدن ديگران است. والدين در كودكي بخشيدن را به كودكان آموزش دهند تا در بزرگسالي شخصيت خوبي داشته باشند و انسان بهتري شوند.
كودكاني كه بخشيدن را ياد بگيرند آرامش بهتري دارند و مجبور نيستند فشار رواني را تحمل كنند. هر فردي در طول زندگي دچار خطاها و لغزش هايي مي شوند كه ممكن است به ديگران صدمه بزند اما بخشش مي تواند جلوي عواقب بدتر آن را بگيرد.
والدين بايد معني بخشش را به خوبي به كودكان بياموزند و به آن ها ياد دهند كه بخشش به معني ناديده گرفتن بدرفتاري ديگران و زيرپا گذاشتن احساسات خودشان نيست.
بلكه كنار گذاشتن احساسات كينه و خصومت است كه به مرور زمان بر روي روان و اعصاب طرف اثر منفي مي گذارد و بخشش مي تواند حالش را خوب كند. و فشار رواني و پريشاني بر روي اعصاب او ايجاد ننمايد.
در نتيجه كودك ياد مي گيرد كه اشتباهات ديگران را ببخشد و انرژي منفي را كنار بگذارد و با حال خوب و انرژي مثبت حق و حقوق خود را بدون جروبحث از ديگران بگيرند.
بخشش به معني فراموش كردن خطاي فرد و اينكه خطاي او را ناديده بگيريد و لايق سرزنش نباشد نيست،
حتي شما مجبور نيستيد رابطهتان با آن فرد را ادامه دهيد يا كاري برايش انجام دهيد.
بخشش يعني شما واقعيت اتفاقي كه افتاده را قبول كنيد و به دنبال راهي باشيد تا زندگي تان به روال عادي برگرد و بدون كينه زندگي كنيد.
بخشيدن افرادي كه به شما آسيب زده اند و يا دلتان را شكسته اند كار آساني نيست و شما بايد بتوانيد با خود كنار بياييد تا آن ها را ببخشيد. چون با نگه داشتن كينه آن فرد در دلتان احساس بدتري خواهيد داشت.
نبخشيدن علاوه بر بيماري هاي روحي جسمتان را درگير مي كند و ممكن است به بيماري هاي فشار خون و استرس مبتلا شويد.
7. آموزش عدالت به كودكان
درك كودك از عدالت تا حد زيادي به سنش بستگي دارد چون هر چه بززرگتر مي شود از نظر اخلاقي و اجتماعي پخته تر مي شود.
كودكان از همان ابتدا مي توانند بي عدالتي را تشخيص دهند و واكنش نشان دهند اما درك يك كودك 3 ساله، 5 ساله و 14 از عدالت با يكديگر تفاوت دارد.
كودكاني كه در زمينه اخلاقي آموزش نديده اند نسبت به همسالان خود ناپخته تر خواهند بود.
والدين و مربيان در اين زمينه بايد به كودكان كمك كنند و اطلاعات قوي داشته باشند تا به آن ها آموزش دهند.
كودكان فقط عدالت را براي خود دوست دارند و نسبت به بقيه شناخت دقيقي از عدالت ندارند براي مثال اگر قرار باشد ميان چند كودك 4 تا 8 ساله مقداري خوراكي تقسيم كنيد، تنها كسي كه سهم كمتري دريافت كرده اعتراض ميكند و خشمگين ميشود.
كودكان به خاطر اينكه نمي توانند جهان را از نظر ديگران درك كنند نمي توانند نسبت به عدالت براي ديگران برداشت درستي داشته باشند.
والدين براي اينكه كودكان را با عدالت آشنا كنند مي توانند با پاداش دادن به رفتارهاي عادلانه آن ها ،كودكان را ترغيب كنند كه عدالت را فرا بگيرند.
براي اينكه كودك عدالت را درك كند مي توانيد از روانشناس كودك و مشاوره كمك بگيريد.
روانشناس با استفاده از سطح فكري و رشدي كودك عدالت را به او آموزش مي دهد.
8. نشان دادن تاثير رفتارهاي كودك بر ديگران
يكي از مسائل مهمي كه بايد به كودك آموزش داده شود اين است كه با ديگران چطور برخورد كند و از پيامدهاي رفتارش آگاه باشد.
بايد به كودك ياد بدهيد كه ديگران نرنجاند و از رنجاندن آن ها خوش حال نشوند و براي به دست آوردن منافع شخصي خود بر عليه ديگران رفتاري نشان ندهد.
بلكه بايد حس همدلي را بياموزد و با رفتارهاي نادرست خود با احساسات ديگران بازي نكند.
بچه ها به زودي بزرگ ميشوند، كار ميكنند، ازدواج ميكنند و با مسائل مختلف روبرو ميشوند. كودكان در صورتي ميتوانند با مسائل و مشكلات مختلف كنار بيايند كه از قبل براي آن آماده شده باشند.
كودكاني كه با خواهر و برادر و دوستانشان در ارتباط هستند و تعامل خوبي دارند بهتر مي توانند با مشكلات زندگي رو به رو شوند.
كودكان بايد ياد بگيرند به ديگران احترام بگذارند و از حق خود دفاع كنند بدون اينكه به شخصيت ديگران توهين كنند. كودكان بايد قدرت بيان داشته باشند و به راحتي نظرات خود را در جمع بيان كنند.
مثلا براي اين منظور ميتوانيد از بچه ها بخواهيد دوستانشان را نقاشي كنند هروقت با يكديگر دعوا و قهر كردند، قسمتي از نقاشي را پاره كنند.
اين كار تاثير بسيار زيادي بر كودكان دارد و به آن ها ياد مي دهد كه دلخور كردن ديگران چه تاثير بدي بر آن ها ميگذارد.
كودكان با آموزش دادن و ياد گرفتن مهارت هاي اخلاقي، مهارت هاي زندگي را مي آموزند.
9. احترام گذاشتن به ديگران از اصول آموزش اخلاق به كودكان
يكي از نيازهاي اساسي همه انسان ها نياز به احترام گذاشتن و محترم بودن است.
والدين از همان كودكي مي توانند كودكان خود را به خوبي آموزش دهند ولي اين آموزش بايد كاملا از روي صداقت و عملي باشد .
براي اينكه بتوانيد احترام گذاشتن به ديگران را به كودكتان ياد بدهيد بايد خودتان به كودك احترام بگذاريد و با گفتن كلمات مودبانه اي مانند لطفا، خواهش مي كنم و ممنونم و ...استفاده كنيد.
درخواست ها را به صورت مودبانه انجام دهيد و به صورت محبت آمير با او رفتار كنيد. تا نياز دروني كودك برآورده شود و بتواند در برخورد با ديگران محترمانه رفتار كند و احترام آن ها را نگه دارد.
والديني كه با كودك خود مودبانه و محترمانه صحبت نمي كنند و براي اينكه كودك است و سنش كم مي باشد به او احترام نمي گذارند نبايد توقع داشته باشند تا كودكشان با ديگران محترمانه رفتار كند. چون كودكان از والدينشان تقليد مي كنند.
10. آموزش دادن به كودك در مورد لزوم عذرخواهي
والدين بايد به كودك ياد دهند كه هنگامي كه خطا و اشتباهي مي كنند بايد شجاعت معذرت خواهي را داشته باشند و خود را ضعيف نپندارند.
كودك وقتي با عذرخواهي آشنا شود مسئوليت كارش را قبول مي كند و كارهايش را دقيق تر انجام مي دهد و در برابر رفتارش مسئوليت پذيرتر و اخلاقش مداراتر و بهتر خواهد بود.
والدين نبايد كودك را مجبور كند تا معذرت خواهي كنند و رفتارهايي انجام ندهد كه باعث سرزنش و تحقير كودك شود. بلكه با آموزش جملاتي مانند معذرت مي خوام از كارم يا رفتارم و ببخشيد كفايت مي كند.
كلام آخر
والدين نقش بسيار مهمي در تربيت و اخلاق و رفتار كودك دارند. در واقع آن ها اولين معلم كودك شناخته مي شوند و مهارت ها و مفاهيم زيادي را بايد به كودك آموزش دهند.
توجه به امور مهمي مثل اخلاق وتربيت فرزند، اعتماد به نفس كودك، رفتار مناسب در هر دوره از رشد، وظايف و انتظارات، آزادي و نياز محبتي فرزند از جمله اموري هستند كه والدين بايد درباره آنها اطلاعات لازم را داشته باشند.
بسياري از والدين نمي دانند كه چه چيزهايي را بايد به كودك آموزش دهند و چطور با او رفتار كنند. والدين بايد بدانند كودك چه نيازهايي دارد و بر اساس سنش چه مسائل اخلاقي را بايد بياموزد.
بسياري از والدين طرز برخورد با كودك و روش هاي آموزشي را ياد ندارند و گاهي اوقات با شكست رو به رو مي شوند.
آن ها نحوه پاداش دهي و زمان پاداش دهي، بازيهاي مناسب بر اساس سن و موضوع، ابزارهاي مناسب جهت بهبود يادگيري و سبكهاي يادگيري را ياد ندارند و نمي دانند چطور با كودك برخورد كنند.
براي اينكه بتوانيد به رشد اخلاقي كودك كمك كنيد بهتر است از يك مشاور كمك بگيريد تا در اين زمينه شما را راهنمايي كند.
سوالات متداول درباره آموزش اخلاق به كودكان
چطور به عنوان مادر مفاهيم اخلاقي را به فرزندم انتقال دهم؟
نقش مادر بسيار مهم و حساس است و در همه جوامع مادر نقش پررنگي دارد.
در واقع مادران نقش مهمي در شكل دهي شخصيت فرزندان دارند زيرا وقت زيادي با كودكان مي گذرانند و مسائل مهمي را مي توانند به آن ها آموزش دهند.
والدين در تربيت فرزند بايد با يكديگر مشورت كنند و تصميمات عاقلانه اي در مورد فرزندشان بگيرند.
والدين گاهي سن كودك را در نظر نمي گيرند و اشتباها مفاهيم اخلاقي را فراتر از سن كودك در نظر گرفته و كودك در سن خاصش چيزي ياد نمي گيرد و وقتي بزرگ شد مفاهيم اخلاقي را مي آموزد.
پس بايد سن كودك را در نظر بگيريد و بر اساس سن و درك و فهم كودك به او آموزش دهيد.
والدين براي آموزش بايد اطلاعات كافي داشته باشند به همين دليل بايد سبك تربيتي خود را بشناسند و ايراد هاي آن را رفع كنند.